ترازیابی چیست؟ انواع روش‌های ترازیابی در نقشه برداری

ترازیابی یعنی اندازه‌گیری اختلاف ارتفاع بین نقاط. هر جا ارتفاع دقیق اهمیت دارد، از شیب لوله‌ی فاضلاب و تراز کف یک ساختمان تا ساخت بنچ‌مارک و پایش نشست سازه‌ها، ترازیابی دقیق‌ترین روش است. ابزار اصلی آن دوربین ترازیاب و شاخص (میر) است.

در این مقاله روش‌های ترازیابی و کاربرد هرکدام را ساده توضیح داده‌ایم. ترازیابی یکی از پایه‌های نقشه برداری است و تقریباً در همه‌ی پروژه‌ها، دست‌کم برای ایجاد شبکه‌ی ارتفاعی، به کار می‌رود.

ترازیابی چیست و چه کاربردی دارد؟

یکی از شاخه های مهم در علم مهندسی عمران و نقشه برداری، ترازیابی محسوب می شود. درواقع برای پاسخ به سوال ترازیابی چیست باید بیان کنیم که علم اندازه گیری ارتفاع در سطوح مختلف نسبت به یک نقطه دلخواه و ثابت است. بنابراین برای این کار نیاز به دانش خاصی وجود دارد که این اندازه گیری ها به درستی انجام شود. اما علت اهمیت ترازیابی چیست؟

زمانی که فردی تصمیم به راه اندازی پروژه ای برای احداث یک ساختمان در اماکن مختلف را دارد باید به نکاتی توجه کند. یکی از اصلی ترین این نکات در نظر داشتن ارتفاع سازه در حال تاسیس و مقایسه آن با ساختمان های اطراف آن به حساب می آید. بدین منظور باید محاسبات دقیقی صورت گیرد که از عدم بروز مشکلی برای ساختمان های دیگر اطمینان حاصل شود.

نقطه ثابتی که در تعریف ترازیابی چیست بیان شد، به هر نقطه ای اطلاق می شود که در فضای اطراف سازه یافت خواهد شد. این قابلیت وجود دارد که حتی از زمین به عنوان نقطه ثابت بهره بگیریم. از ترازیابی در ساخت ساختمان ها به عنوان یکی از ضروری ترین امور یاد می شود. بنابراین هرگز این عمل را ساده نپندارید و تمام دقت و توجه خود را برای محاسبه دقیق اندازه گیری ها به کار ببندید.

انواع روش های اندازه گیری ترازیابی چیست؟

همانطور که قبلا نیز بیان کردیم از ترازیابی برای اندازه گیری ارتفاع در هنگام ساخت ساختمان ها استفاده می شود. اما سوالی که در این بخش پیش می آید، روش هایی است که برای اندازه گیری از طریق ترازیابی قابلیت استفاده را خواهند داشت. در این قسمت بنا داریم شما را با این روش ها و طرز کار هر یک از آن ها آشنا کنیم. در صورتی که به افزایش اطلاعات خود در این باره علاقه دارید، در ادامه متن با ما همراه باشید.

ترازیابی مثلثاتی

در این روش اندازه گیری همان طور که از نام آن بر می آید، روابط مثلثاتی به کمک نقشه برداران خواهد آمد. اما روش استفاده از این نوع ترازیابی چیست؟ به این شکل که برای تعیین ارتفاع بین دو نقطه از ساختمان و مقایسه آن با نقطه ثابت در نظر گرفته شده، از زوایای نود درجه یا قائم استفاده می کنیم. همچنین در این روش باید فاصله های افقی را در نظر بگیرید و بر اساس روابط مثلثاتی کاربردی در این باره اندازه گیری را به بهترین نحو ممکن انجام دهید.

ترازیابی بارومتریک

بارومتر یا فشارسنج دستگاهی است که برای محاسبه تغییرات فشار اتمسفر در دو نقطه متفاوت استفاده می شود. برای اندازه گیری به واسطه بارومتر این امکان برای نقشه برداران وجود دارد که از تفاوت بین فشار دو نقطه در این باره استفاده کنند. درواقع زمانی که فشار را در دو منطقه مختلف اندازه گیری کنید، قادر خواهید بود اختلاف ارتفاع را نیز برای آن دو ناحیه محاسبه کنید. البته لازم به ذکر است که ترازیابی بارومتریک کمتر در زمینه اندازه گیری و ساخت سازه های مختلف به کار می رود.

ترازیابی مستقیم

یکی از رایج ترین و کارآمدترین روش های اندازه گیری در نقشه برداری ها، ترازیابی مستقیم نام دارد. اما علت استفاده وافر از این روش ترازیابی چیست؟ معمولا دلیلی که در پاسخ به این سوال بیان می شود، خطای کم آن در انجام محاسبات بیان می شود. به این دلیل این سبک از ترازیابی را مستقیم نامیده اند که از ابزارهای مخصوص اندازه گیری در این باره استفاده خواهد شد و روابط مثلثاتی یا فشارسنجی در آن به کار نمی رود. ترازیابی مستقیم به چند دسته تقسیم بندی می شود که از میان آن ها چند مورد را توضیح خواهیم داد.

ترازیابی ساده

یکی از انواع ترازیابی مستقیم، ترازیابی ساده نام دارد. در ترازیابی ساده همانطور که از نام آن بر می آید، وسایل ترازیابی استفاده می شود. در این سبک از ترازیابی اختلاف ارتفاع را به روش ساده و با قرارگیری دستگاه تراز میان دو نقطه مدنظر انجام خواهند داد.

ترازیابی تفاضلی

در نوع دیگری از روش های اندازه گیری که به ترازیابی تفاضلی معروف است، پهنه وسیع تری را در اختیار داریم. اما اهمیت استفاده از این روش ترازیابی چیست؟  زمانی ارزش این روش ارزیابی بیشتر خود را نشان می دهد که اندازه گیری ارتفاع بین دو نقطه با فاصله زیاد را بخواهیم که این کار نسبت به اندازه گیری های دیگر قطعا سخت تر خواهد بود. بدین منظور باید ایستگاه هایی را در مناطق موردنظر اسکان دهیم و سپس ارتفاع نقاطی را که قصد تعیین فاصله بین آن ها را داریم، محاسبه کنیم. در آخر از تفاضل ارتفاع های به دست آمده قادر خواهیم بود مقدار مدنظر را به دست آوریم.

ترازیابی شناور

علاوه بر این موارد، روش دیگری نیز به نام ترازیابی شناور وجود دارد که به طور دقیق اندازه گیری خواسته شده را انجام نمی دهد، ولی در بسیاری موارد کاربردی خواهد بود. اما کاربرد این روش از ترازیابی چیست؟ ترازیابی شناور در مواقعی استفاده می شود که فاصله دو نقطه موردنظر ما فاصله زیادی از یکدیگر داشته باشند و بدین منظور باید همچون روش ترازیابی از ایستگاه استفاده کرد.

بدین منظور بر اساس موقعیت مکانی یکی از نقاط، ایستگاهی را قرار می دهیم و بر اساس آن ارتفاع را تا نقطه دوم محاسبه می کنیم. در آخر ارتفاع بدست آمده تقریبا به واقعیت نزدیک است و قادر خواهید بود با اندکی حدس و خطا مقدار خوب و استانداردی را به عنوان ترازیابی نهایی انتخاب کنید.

ترازیابی، روشی منحصر به فرد و کارآمد برای احداث سازه های مختلف

برای ساخت سازه های مختلف ساختمانی، نقشه برداران و مهندسان رشته عمران نیاز به انجام اندازه گیری هایی دارند که ترازیابی نام دارد. ترازیابی در مواقعی به کار می رود که قصد داشته باشیم فاصله بین نقاط مختلف را نسبت به یک نقطه خاص و در حال سکون اندازه گیری کنیم. در این مقاله به توضیح این موضوع که ترازیابی چیست و روش های انجام آن پرداخته شد. راه هایی که در ترازیابی برای اندازه گیری فاصله بین نقاط مختلف استفاده می شود، چندین مورد هستند.

به عنوان مثال ترازیابی مثلثاتی را توضیح دادیم که برای اندازه گیری به کمک این روش، باید از روابط مثلثاتی و روابط مربوط به آن استفاده کرد. همچنین روش دیگری را مانند ترازیابی مستقیم بیان کردیم که جزو معمول ترین راه های محاسبه ارتفاع بین دو نقطه به حساب می آید. در ترازیابی مستقیم از ابزارهای رایج در رشته های مهندسی عمران و نقشه برداری استفاده می شود و بدین وسیله کار قادر خواهید بود سازه های موردنظر خود را به بهترین نحو ممکن و بر اساس استانداردها بسازید.

Source: www.computerhope.com